Файл: азастан республикасы денсаулы сатау министрлігі астана медицина университеті.docx

Иценко-Кушинг синдромы және ауруы кезіндегі артериялық гипертензия

-гипофизда(Иценко-Кушингауруы)немесебүйрекүстібезінде(Иценко-Кушингсиндромы)гормон-өндіретінөспелернемесегиперпластикалықөзгерістер туындаған кезде глюкокортикоидтардың (кортизон, гидрокортизон),артық өндірілуімен байланысты дамитын симптоматикалықэндокринопатиялықАГ.АҚ-ныңкөтерілуіглюкокортикоидтарғажәнеолардыңминералокортикоидтықәсерінетікелей байланысты.Гипертиреоидты жағдайлардағыартериялық гипертензия (грек. hyper –жоғары+thyreoidea–қалқаншабезі)-қалқаншабезініңөспелерінемесегиперплазияларыкезіндеқанныңқұрамындайодыбаргормондардыңұзақуақытжоғарыболуынанжәне/немесетіндердіңоғансезімталдығыныңжоғарылауынандамитынсимптоматикалықэндокринопатиялықАГ.АГдамуының негізінде жүректің минуттық лақтырысының күшеюіне алып келетінтироксинжәнетрийодтирониннің кардиотониялықәсеріжатыр.Гемодинамикалық (кардиоваскулярлы) артериялық гипертензиялар (грек.haima - қан + dynamikos - күшті) – жүректің және ірі артериялық тамырлардыңзақымдалуынан(мысалы,аортакоарктациясы,аортаныңатеросклерозы,Такаясусиндромы,аорта қақпақшаларының жеткіліксіздігі және т.б.),дамитынсимптоматикалықартериялықгипертензиялартобы.Компенсациялық-бейімделістік сипаттағы жүйелік қанағыстағы өзгерістер АҚ жоғарылауыныңбасты себебі болып табылады. Бұл кезде систолалық АҚ жоғарылауы басымболады.Аорта коарктациясы (лат. coarctatio - тарылу) –төменгі сол жақ бұғанаастыартерияныңбөлінуінентөменорналасқанаортамойнағыныңтарылуы.Бұлкездедамитынартериялықгипертензиясимптоматикалықгипертензияларғажатады. Негізгі гемодинамикалық бұзылыстары дененің жоғары бөлігінде АҚ

---

жоғарылауымен,жүректіңсолжаққарыншасықызметініңартуыменжәнегипертрофиясыменбайланысты.Такаясусиндромы(бейпецификалықаортоартериит)–ірітамырлардыңжүйелікаурулары,бұлкездеаортаныңжәнеоныңірітармақтарыныңгранулематозды қабынуы, тарылуы байқалады. Патогенезінде аутоиммундықмеханизмдермаңыздырөлатқарады.ТакаясусиндромыкезіндегіАГсимптоматикалықтүрге жатады.Нейрогендік артериялық гипертензиялар (грек. neuron – нерв + genesis –шығу тегі) – нерв жүйесінің аурулары немесе зақымдануларымен (тамырлықжәнеқабынулықаурулар,миісіктері,бассүйек-мижарақаттары,полиневриттер, жоғары нерв қызметінің бұзылыстарыжәне т.б.), байланыстыдамитынсимптоматикалықАГтобы.АҚ-ныңкөтерілуінейрогендікгипертензивті ықпалдардың күшеюіне және/немесе нейрогендік гипотензивтіәсерлердіңәлсіреуіне байланысты.Орталықтан туындаған (центрогендік) артериалық гипертензиялар (грек.kentron – орталықты + genesis – шығу тегі) - жүйелі гемодинамиканы реттептұратын (гипоталамустың симпатикалық ядролары, ретикулярлы формацияныңадренергиялыққұрылымдары,сопақшамидыңкардио-вазомоторлықорталығы), ми құрлымдарының қызметтік және органикалық зақымдалуынандамитынсимптоматикалықнейрогендіартериялықгипертензиялар.Шартты-рефлекторлықартериялықгипертензиялар–гипертензиядамуынаықпалететінтітіргендіргіштердіңиндифферентті(«шартты»)агенттермен қосарласа қайта – қайта әсер етуінен дамитын симптоматикалықнейрогендіАГ.БірнешеретосылайқосарласаәсеретулерденкейінАҚиндифференттіықпалдардыңөзіне жоғарылайбастайды.Шартсыз-рефлекторлықартериялықгипертензиялар–бұлсимптоматикалықнейрогендіАГ,симптоматические

---

нейрогенныеАГ,которыевозникаютврезультатехроническогораздраженияэкстеро-жәнеинтерорецепторлардың немесе нерв бағандарының (мысалы, үштармақты нерв,бет нерві, шонданай нервтері қабынғанда немесе зақымданғанда), созылмалытітіркендірілуініңсалдарынанжәнеқалыптыжағдайдакардио-вазомоторлықорталықтыңтонусынтежейтінаортадоғасыменкаротидтісинустыңбарорецепторларынанкелетінафференттіимпульсацияныңтоқтауынандамиды.Қанқұрамыныңөзгерістерінебайланыстыдамитынартериялықгипертензиялар(гемдік)–айналымдағықансалмағыныңжәне/немесетұтқырлығының(мысалы,шынайыполицитемия,эритроцитоз,гиперпротеинемият.б.),жоғарылауынандамитын симптоматикалықАГ.АҚкөтерілуіжүреккеқанкелуініңартуына,жүреклақтырысыныңжоғарылауынажәне қанағысқа тамырлардың қарсыласуының күшеюіне байланыстыдамиды.Экзогендікартериялықгипертензиялар(грек.exo-тыс,сыртқы+genes–туындайтын)–АҚкөтерілуінеықпалететіндәрілердіқолданғанда(альфа-адреномиметиктер,глюкокортикоидтардыңжоғарыдозасы,стероидтыемесқабынуға қарсы препараттар, оральді контрацептивтер, рекомбинанттыэритропоэтинжәнет.б.),немесеауырметалдарменуланғанда(қорғасын,таллий,кадмий,күшәлә(мышьяк),т.б.),дамитынсимптоматикалықАГтобы.Гипертензиялық криз (грек. krisis – ауру ағымының кенеттен өзгеруі) - АҚ-ның жіті және айқын жоғарылауы. Бұл нысана-ағзалардың зақымдануларыншектеугенемесеалдын-алуғабағытталғанжеделАҚтөмендететініс-шаралардықолданудыталапететінклиникалықсимптомдардың

---

пайда болуымен сипатталады.
Тақырыбы: «Коронарлық жеткіліксіздіктің патофизиологиясы»

Коронарлық жеткіліксіздік (лат. coronarius - тәждік) –тәждік артериялар бойынша қанағыстың төмендеуінен миокардтың оттегіге және метаболизмдік субстраттарға мұқтаждығының артуымен, сонымен қатар метаболизмдік өнімдердің миокардттан ағып кетуінің бұзылуымен сипатталатын жүрек патологияларының типті түрі. Басты патогенездік фактор - миокард ишемиясы.

Абсолютті коронарогендік факторлар – коронарлық артериялар арқылы миокардқа қан келуінің абсолютті азаюы, ықпал ететін факторлар (атеросклероз, коронарлық артериялардың тромбозы және спазмы, жүрекке қан келуінің төмендеуі және коронарлық артерияладағы перфузиялық қысымның азаюы).

Салыстырмалы коронарогендік факторлар - миокрадтың оттегі мен заталмасулық субстраттарды жоғары деңгейде пайдалануы. Ықпал ететін факторларға (артық физикалық жүктемелер, ұзақ тахикардия, жіті артериялық гипертензиялар, гиперволемия) немесе қанда немесе кардиомиоциттерде оттегі мен метаболизмдік субстраттардың азаюына алып келетін ықпалдар жатады (қантты диабет, жалпы гипоксия).

Миокард ишемиясы (грек. isсho – іркілу, тұрып қалу + haemia - қан) – жүрек бұлшық етіндегі қанайналымның бұзылысы және миокардтың оттегіге мұқтаждығы артуымен оның кардиомиоциттерге жеткізілуі арасындағы сәйкессіздіктен туындайтын жағдай. Миокард ишемиясы жүректің ишемиялық ауруының негізін құрайды.

Жүректің ишемиялық ауруы (ЖИА) – патогенезінің негізінде коронарлық артерияларда қанағыстың бұзылуынан жүрек бұлшықетінің ишемиялық зақымдануы жататын жүректің жіті және созылмалы ауруларының

---

тобы.Аурусезімініңболмауыменсипатталатынмиокардтың(меңіреу)ишемиясы–миокардтаауырсынусезіміжәнестенокрдияныңбасқабелгілерініңболмауыменсипатталатынЖИА-ныңсозылмалытүрлерініңбірі.Бұлкездемиокардперфузиясыныңөткіншібұзылыстарыбайқаладыжәнекөріністерітекэлектрокардиограммакөрсеткіштеріндеанықталады.Патогенезіндеишемияғаұшырағанмиокардтаимпульстердіңқалыптасуыныңбұзылыстарыжәнеантиноцицептивтіжүйебелсенділігіартуымаңызды болып табылады.Стенокардия (angina pectoris) (лат. ango - қысу, тұншықтыру + pectoris -кеуде)–миокардтыңоттегігемұқтаждығыныңартуыменжәнеоныңкардиомиоциттерге жеткізілуі арасындағы жіті сәйкессіздіктен туындайтынмиокардтыңтранзиторлықишемиясыныңклиникалықкөріністерініңбірі.Ауырсыну сезімі төс асты аймағында болады (ангинозды ұстамалар), жәнесолқолына,жауырынына,мойнына,кейдебеттіңастыңғыжақсүйегінетаралады.Ұзақтығы әдетте 1 ден 15 минут аралығын құрайды. Ауырсынусезімі нитроглицеринмен басылады.Тұрақты(стабильді)кернеулікстенокардия–физикалықжүктемелеркезіндепайдаболатынстенокардия,тамырлардыңатеросклероздықтарылуынан коронарлық қанағыс төмендегенімен, ол организмнің тыныштықжағдайындағы жүрек қызметін қамтамасыз етуге жеткілікті болады. Осығанбайланыстыжүктемені тоқтатқаннан кейін ангинозды ауырсынулар жылдамжойылады.Тұрақсыз(стабильдіемес)стенокардия–ағымыүдемелістенокардия,кенеттен болатын жүрек өлімімен немесе миокард инфарктымен аяқталады.Тұрақсызстенокардияларға–біріншіретдамығанстенокардия

---