Файл: Ф. М. оыратбай, Т. Т. Сарыбаева.docx

Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың

үлгілік оқу бағдарламасы бойынша мектепалды даярлық тобы (сыныбы) (5 жастан бастап) педагогтеріне арналған

Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі ұсынған

АЛМАТЫКIТАП БАСПАСЫ

2019

Қоңыратбай Ф.М.

Музыка. Әдістемелік нұсқау. Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың үлгілік оқубағдарламасы бойынша мектепалды даярлық тобы (сыныбы) (5 жастан бастап)педагогтерінеарналған./Ф.М. Қоңыратбай, Т.Т.Сарыбаева.–Алматы:АЛМАТЫКІТАПБАСПАСЫ,2019.–64бет.©ҚоңыратбайФ.М.,СарыбаеваТ.Т.,2019©«АЛМАТЫКІТАПБАСПАСЫ»ЖШС,2019

ТҮСІНІКТЕМЕ

«Музыка»оқу-әдістемелік кешені жаңа буынның төмендегі нормативтікқұжаттарынасәйкесдайындалған:

Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың мемлекеттік жалпыға міндетті стандарты (Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің 2020 ж. 5мамырдағы №182бұйрығымен бекітілген).
1 жастан бастап 1-сыныпқа қабылданғанға дейін балаларды оқыту қазақ тілінде жүргізілетін Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың үлгілік оқу жоспары (ҚазақстанРеспубликасы Білім және ғылым министрлігінің 2020 ж. 12 мамырдағы № 195бұйрығыменбекітілген);
Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың үлгілік оқу бағдарламасы (ҚазақстанРеспубликасы Білім және ғылым министрлігінің 2020 ж. 24 қыркүйектегі № 412бұйрығыменбекітілген).

Жаңартылған бағдарлама мектепке дейінгі білім берудің контекстегі 5 білімдік саласынажаңамазмұнұсыныпотыр.ОӘК дайындаудың негізгі мақсаты – педагогтерге «Музыка» бойыншаұйымдастырылған оқу қызметінде (бұдан әрі ҰОҚ) жаңа педагогтік тәсілдерді жан-жақтықолданужөніндебағыт-бағдар береді.Мектепкедейінгітәрбиеменоқытудыңүлгілікоқу

бағдарламасында

«Музыка» ҰОҚ бойынша мынадай мақсаты мен міндеттері анықталған:

I жартыжылдық

Музыкатыңдау.Дағдылардықалыптастыру:Шығармалардың эмоционалдық мазмұнын, олардың сипатын, көңіл күйін ажырату,әсерлі реңктерін ажырату. Музыкалық шығармаға өзінің қатынасын білдіру, оныңмазмұны мен сипаты туралы пікірін айту, қазақтың ұлттық аспабының дыбысталуыментаныстыру. Ұлттық, домбырада және қобызда орындалатын "күй" жанрымен таныстыру,күйші-композитор: күйші Құрманғазы, қобызшы Қорқыт шығармашылығыментаныстыру.Әнайту.Дағдылардықалыптастыру:Дауысы мен есту қабілеттерін дамытуға арналған жаттығуларда қиын емес әуендерді2–3 жақын үндестікте дауысын дәл келтіріп орындауға үйрету, септима мен терциядыбыстарын ажырату, қолымен бағытын (жоғары-төмен) көрсете отырып, әуенніңжоғарғы-төменгіқозғалысынажырату.Әннің сипатын қабылдау, дауысын дұрыс келтіріп орындау, ырғақтық бейнесі мендинамикасын дәл беру, әннің кіріспесін, басын, қайырмасын ажырату. Мерекелік әнніңшаттық күйін көңілді жеткізіп, жеңіл, ширақ дауыспен шумақтардың соңын жұмсартыпайту.Қазақхалқыныңмузыкасынқабылдау.Музыкалық-ырғақтыққимылдар.Дағдылардықалыптастыру:Музыка сипатын анық ырғақты жүріспен, музыканың ширақ сипатын жеңіл, ырғақтыжүгіріспен беру жаттығуларынорындау.Ойындар,хороводтар.Дағдылардықалыптастыру:Музыка сипатына сәйкес ойын әрекеттерін орындау: қол ұстасып, шеңбердеайтылатын әндермен шеңберді айналып жүру, музыкалық тіркестерге сәйкесқозғалыстарды өзгерту, жылдамдық пен ептілікті білдіру, пьесаның аяқталуын белгілеу,ұлттық ойындардың көңілді сипатын бере білу, дауыстардың биіктіктерін ажыратып,үлкен шеңберденкішішеңбергеқайтатұру.БилерДағдылардықалыптастыру:Әуеннің би сипатын сезіну, би қимылдарының элементтерін орындау, халық биін

үйренуарқылыкөркеммұраныңкейбір элементтерімен таныстыру.Би шығармашылығы. Таныс би қимылдарын қолдана отырып, ойдан би шығаруіскерліктерін мадақтау, мәтінге сәйкес әнді жеке сахналау мен шығармашылықтапсырмалардыорындауғаүйрету.Балалардыңмузыкалықаспаптарындаойнау.Дағдылардықалыптастыру:Ересектердің орындауындағы музыкалық пьесаларды тыңдау, жоғарғы регистр,аспаптың дыбысталу тембрін ажырату. Әуеннің ырғақтық бейнесін ұрмалы аспаптардажеке немесе кішігірім топпен ойнау. Қазақтың ұлттық ұрмалы аспаптарында ойнауғаүйрету.

ІІ жартыжылдық

Музыкатыңдау.Дағдылардықалыптастыру:Музыкалық мәнерлілік құралдары мен сипатын егжей-тегжейлі ажырату қабілетіндамыту. Домбыраның дыбысталуы бейнеленген пьесаларды әсерлі реңкі мен музыкалықмәнерлілік құралдарын белгілей отырып тыңдау. Лирикалық, вальс ырғағындағыбайсалды әуендерді қабылдап, пьесаның билеуге икемді сипатын сезініп, қарқындықөзгерісін белгілеу. Музыкалық дыбысталуының сипаттамасына сүйене отырып, бейненіңмазмұны мен музыкалық мәнерлілік элементтерімен байланыстыру, шығарманы сипаттайбілу.Қазақстанкомпозиторларыныңшығармашылығыментаныстырудыжалғастыру.Әнайту.Дағдылардықалыптастыру:

бір дыбыста құрылған әуеннің бөліктерін дәл ырғағымен дербес орындау;
терция дыбыстарын ажырату, қолмен бағытын көрсете отырып, әуеннің жоғарғы- төменгі қозғалысын ажырату;
қолмен бағытын көрсете отырып, әуеннің жоғарғы-төменгі қозғалысын ажырату;
фортепианоның сүйемелдеуімен немесе сүйемелдеуінсіз, жалғыз немесе топпен айту, оны металлофонда ойнау.

Сезіммен, ырғаққа сәйкес, ырғақтық бейнесін сақтай отырып, сөздерді анық жәнефразалар арасында дұрыс тыныс алып, музыкалық кіріспеден соң бірден бастап айту.Динамикалық ерекшелікті көрсете отырып, эмоционалды түрде ән айту, тынысты дұрысалу.Музыкалық-ырғақтыққимылдар,жаттығулар.Дағдылардықалыптастыру:Музыканың ширақ сипатын жеңіл, ырғақты жүгіріспен беру, тізені көтеріп жүгірудіорындау,ұлттықбиэлементтерінорындау,музыкасипатынбиқимылдарындаберу.Ойындар,хороводтар.Дағдылардықалыптастыру:Түрлі сипаттағы музыкамен байланысты музыкалық-ойын бейнелерін: байсалды, баяужәне көңілді, шаттықты би күйін мәнерлі жеткізу. Музыкаға сәйкес заттармен қозғалу,саптағы орнын өзгерте отырып, кеңістікте еркін бағдарлану: екі шеңбер, үлкен шеңберге

тұру.Сюжетті ойындардысахналауғаүйрету.БилерДағдылардықалыптастыру:Музыкаға сәйкес қозғалыс бағытын жеңіл, еркін және нақты ауыстыра отырыпорындау, би бейнелерін беру, бейнелік би қозғалыстарын қолдана отырып, әндердісахналау.Би шығармашылығы. Музыка сипатына сәйкес таныс би қимылдарын қолданып,би ойластыру.Балалардыңмузыкалықаспаптардаойнауы.Дағдылардықалыптастыру:Ересектердің орындауында халық әуендерін тыңдау, олардың сипаты мен қарқынынбелгілеу. Жеңіл әуендерді ансамбльмен, балаларға арналған музыкалық аспаптардафортепианоның сүйемелдеуімен, уақытында қосылып айту, ырғақтық бейнесін анық береотырып ойнау, әуенді ойынменбіргесүйемелдеу.ОӘКкешеніне:

Әдістемелік нұсқау,
Нота хрестоматиясы кіреді.

Әдістемелік нұсқауда бір жылға арналған перспективалық жоспар және 72 ҰОҚ-ғаарналған жоспарлар берілген.«Музыка»ҰОҚқұрылымытөмендегікезеңдердентұрады:Бірінші кезең – ұйымдастыру кезеңі (жағымды эмоциялық көңіл күй қалыптастырып,ықыласын ояту, балалардың ұсынылып отырған ҰОҚ тақырыбын қуана қабылдауы үшінқажет).Екіншікезең–негізгікезең.Үшіншікезең–рефлексия,қорытындыжасалады.Баланың музыкалық мәдениетінің, эстетикалық талғамының, ұлттық сана-сезімдерініңқалыптасуынақұдіреттіәдемітіл–музыкатіліжолсалады.«Музыка»ҰОҚкөркемәдебиет, қоршаған ортамен де тығыз байланысты. Жылдың төрт мезгілінде кездесетінтабиғатқұбылыстарын,өзгерістердіұғындыра,түсіндіреотырып,солқұбылыстарынмузыкатіліменбайланыстырады.Әдістемелікнұсқауғақазақкомпозиторларыныңшығармаларыенгізілді.Балаларөз ұлтымыздың әуенін тыңдап жетілсін деген ниетпен, жас деңгейлерінелайықты, тақырыбы, музыкалық дауыс-диапазоны сай келетін қазақ композиторларының